سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
57
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
زيب عالمگير بعد از يك جنگ طولانى او را دستگير كرد و به عهد قطب شاهى پايان بخشيد . در زمان او از يكسو حوزههاى علمى و تعداد علما و مصنفات به اوج خود رسيدند و ازسوىديگر با ايجاد يك سلسله جنگهاى طولانى و شگفتآور با تيموريان هند اغتشاشاتى به وجود آمده بود . ابو الحسن بعد از مقابلهء سرسختانه و طاقتفرسا سرانجام در روز پنجشنبه 12 ربيع الاول 1111 ه ق در زندان قلعهء دولتآباد درگذشت . تصانيف او عبارتند از : حواشى تفسير كشاف ( عربى ) كه در كتابخانهء حبيب الرحمن خان شروانى محفوظ است و ديوان اشعار فارسى و اردو و نيز ساير تأليفاتى كه از بين رفته است . ابو الحسن ( ابو صاحب ) 1260 ه ق / 1844 م 1313 ه ق / 1895 م مولانا سيد ابو الحسن بن سيد محمّد بن سيد عليشاه كشميرى از علماى مشهور فقه و اصول بود . وى در روز جمعه 17 ربيع الاول 1260 ه ق در لكنهو متولد شد و جملهء « خورشيد علم » مادّه تاريخ اوست . تحصيلات ابتدايى را در محضر پدر كسب كرد ، پدرش در اينباره توجه خاصى به او داشت ، مثلا وقتى براى نماز شب برمىخاست ، فرزند خود را نيز براى مطالعه بيدار مىكرد و بعد از فراغت از عبادتش به او درس مىداد . كودك نهساله بود كه پدرش را از دست داد ، ولى براى ادامهء تحصيل ، به استادان ديگر رجوع كرد و در چهاردهسالگى تحصيلات خود را به كمال رسانيد . كتاب مفصّل عقايد و كلام را نزد سلطان العلماء سيد محمد و فقه و اصول را در محضر ممتاز العلماء سيد محمّد تقى خواند . در حين درس و مطالعه به بحث و مباحثه مىپرداخت و آنقدر با استعداد و نطّاق بود كه مباحث او گاهى تا دو روز به طول مىانجاميد و اساتيد خود را وادار به مطالعهء بيشتر مىكرد . فردى زاهد و باتقوا و خطيبى آگاه و مشهور بود ، در فقه و اصول تأليفاتى داشت كه مورد تقدير ممتاز العلماء قرار گرفت . مفتى محمّد عباس به اين شاگرد خاص خود افتخار مىكرد و سرانجام وقتى مىخواست به كلكته برود براى خداحافظى به لكنهو رفت و از ديدار شاگرد خود بسيار خوشحال شد . سيد ابو وقتى در كنار مفتى محمد عباس مىنشست ، مردم به اين دو نفر به